Phụ Lục
1. Bối cảnh câu chuyện
Một hôm, Đức Phật đi khất thực và đến nơi một vị Bà-la-môn đang cày ruộng.
Vị này nói với Đức Phật đại ý:
“Ta cày, ta gieo, rồi ta mới ăn.
Sa-môn Gotama không cày, không gieo, sao lại đi xin ăn?”
Đức Phật liền đáp:
“Này Bà-la-môn, Ta cũng cày và gieo, rồi Ta mới ăn.”
Người nông dân ngạc nhiên hỏi lại:
“Tôi không thấy Sa-môn Gotama cầm cày hay dắt bò, vậy Ngài cày bằng gì?”
2. “CÀY” theo nghĩa Đức Phật giảng
Đức Phật giảng một bài pháp bằng ẩn dụ, trong đó toàn bộ công việc canh tác được chuyển hóa thành con đường tu tập:
“CÀY” trong Phật pháp không phải là cày đất, mà là cày tâm.Ngài nói (tóm lược ý kinh):
• Niềm tin (Saddhā) là hạt giống
• Tinh tấn (Viriya) là mưa
• Trí tuệ (Paññā) là lưỡi cày
• Giới luật (Sīla) là cái ách
• Tâm ý (Citta) là dây cương
• Chánh niệm (Sati) là lưỡi cày sắc bén
• Tàm & Quý là hàng rào bảo vệ
• Nhẫn nhục là sức kéo của bò
• Diệt trừ tham, sân, si là nhổ cỏ
• Quả giải thoát (Niết-bàn) là mùa gặt
“Cày như vậy, gieo như vậy,
gặt được quả bất tử,
thoát khỏi mọi khổ đau.”
3. Ý nghĩa sâu xa của chữ “CÀY”
1. Cày = nỗ lực chuyển hóa nội tâmKhông phải thay đổi thế giới bên ngoài, mà chuyển hóa tham, sân, si trong chính mình.
2. Cày = lao động tâm linhTu tập không phải trốn tránh lao động, mà là lao động bền bỉ và sâu sắc nhất.
3. Cày = con đường nhân – quảGiống như gieo lúa thì gặt lúa,
tu tập chánh pháp thì gặt an lạc và giải thoát.
4. Phản ứng của người nông dân
Sau khi nghe xong, vị Bà-la-môn hoan hỷ, kính phục, và thừa nhận:
“Sa-môn Gotama quả thật là người cày ruộng tối thượng.”
Ông phát tâm quy kính Tam Bảo.
5. Thông điệp cho người học Phật hôm nay
• Người cư sĩ cày ruộng đất để nuôi thân
• Người tu cày ruộng tâm để giải thoát khổ đau
• Nhưng ai cũng có thể cày tâm, ngay giữa đời sống thường nhật
Một ngày chánh niệm là một ngày cày ruộng tốt.TK. Thích Tâm Đức